Rất nhiều kênh YouTube chết trước video thứ 10 không phải vì dựng kém, thumbnail xấu hay thiếu công cụ AI. Họ chết vì sai lầm khi chọn ngách YouTube ngay từ đầu. Người mới hay lao vào thị trường khổng lồ vì nghĩ càng nhiều người xem càng dễ có view, trong khi càng đông người làm càng khó chen chân.
Bài này là cách tìm ngách trong ngách tôi dùng khi nghiên cứu thị trường: chia chủ đề như chiếc bánh pizza, vẽ sơ đồ cây ngách ra giấy, rồi dùng dữ liệu và đối thủ để kiểm tra trước khi làm video đầu tiên.
Vì sao ngách càng nhỏ cơ hội càng lớn
Hãy tưởng tượng YouTube là một chiếc pizza khổng lồ. Người mới muốn lao vào giữa bánh, nơi đông người xem nhất nhưng cũng đông đối thủ mạnh nhất. Kênh lên nhanh thường làm ngược lại: tìm một góc nhỏ, ít người chú ý, nhưng nhu cầu vẫn còn.
Lỗi lớn nhất tôi thấy ở học viên là làm chung chung. Chủ đề bề nổi thì YouTube đã có đầy. Tôi hay lấy nghề quảng cáo ra so sánh: có người chỉ bán vật liệu, có người chỉ in, có người chỉ làm biển công ty khổ nhỏ, và họ sống được vì làm sâu đúng một khâu. Điều bất ngờ hơn là ngách càng nhỏ, nhu cầu tìm kiếm có khi lại càng lớn, vì người tìm cụ thể là người có nhu cầu thật. Trong một buổi dạy, từ khóa “sư tử tấn công” có khoảng 150.000 lượt tìm, cao hơn cả chủ đề “động vật hoang dã” khoảng 100.000, dù sư tử nằm bên trong động vật hoang dã.
Mô hình chiếc bánh pizza: cách tìm ngách trong ngách qua ba tầng
Tầng 1: chủ đề lớn
Sức khỏe, giáo dục, tin tức, du lịch, khám phá. Đây là những chiếc bánh lớn, cạnh tranh rất cao.
Tầng 2: ngách
Sức khỏe chia thành dinh dưỡng, giảm cân, cơ xương khớp. Tin tức chia thành chính trị, kinh tế, quân sự. Tới đây bạn đã bớt được một phần cạnh tranh.
Tầng 3: ngách trong ngách
Đây là nơi cơ hội thật xuất hiện. Thay vì “câu đố”, hãy làm đoán logo thương hiệu, đoán tên phim qua emoji, tìm điểm khác biệt, đoán quốc gia qua lá cờ. Một ví dụ tôi dùng trên lớp: nấu ăn là chủ đề, cách luộc trứng là ngách, cách luộc trứng lòng đào là ngách trong ngách. Không ai gõ chữ “trứng” để tìm cách luộc trứng.
Vẽ sơ đồ cây ngách ra giấy trắng
Ba tầng pizza là khái niệm. Để làm được, tôi bắt học viên vẽ tay: chủ đề ở đỉnh, tỏa xuống từng nhánh, khoanh ô, ghi từ khóa tiếng Anh ngay. Ví dụ: động vật, rồi hoang dã và thú nuôi, rồi mèo lớn và bò sát, rồi tới cấp video là sư tử, trăn, cá sấu. Quy tắc đơn giản: cái gì nhỏ hơn cái trước thì là ngách.
Điểm hay nhất của cây là đường kẻ ngang giữa hai nhánh. Sư tử kẻ sang cá sấu, sư tử kẻ sang trăn, mỗi sự kết hợp đó chính là một ý tưởng video. Mỗi tầng cây còn đẻ ra một loại từ khóa với dải lượt tìm lồng nhau:
| Tầng | Dải lượt tìm/tháng tôi đang dùng |
|---|---|
| Từ khóa ảnh thumbnail | 1.000–10.000, có lúc tới 20.000 |
| Từ khóa video | 1.000–20.000, có lúc tới 30.000 |
| Từ khóa ngách | 5.000–50.000, có lúc tới 70.000 |
| Từ khóa chủ đề | 50.000–200.000 |
Luôn ưu tiên ngưỡng nhỏ nhất trước, không có nhỏ mới tìm cái to. Vẽ xong cũng chưa làm ngay, phải soi xem thị trường đang lên ở nhánh nào. Ngoài trục loài vật, còn một trục ít người để ý là địa lý: cùng con trăn con cá sấu, nhưng đặt Amazon hay Pantanal vào tiêu đề, mỗi video một vùng đất, nguồn ý tưởng gần như không cạn.
Dùng AI để gợi ý, dùng dữ liệu để kiểm tra
AI giúp nghiên cứu nhanh hơn nhiều. Bạn nhập chủ đề lớn, đối tượng khán giả, quốc gia mục tiêu, rồi yêu cầu phân tích ngách, gợi ý ngách nhỏ và ý tưởng video. Với “nông nghiệp”, AI có thể gợi ý thu hoạch dừa, máy móc nông nghiệp khổng lồ, trang trại bò sữa tự động, quy trình nuôi cá hồi. Cách đặt câu lệnh chi tiết có ở bài tìm ngách trong ngách YouTube bằng AI.
Nhưng gợi ý của AI chỉ là danh sách để kiểm tra. Khi soi thumbnail thật trong ngách nông nghiệp, có lúc máy móc nông nghiệp lên view còn thu hoạch nông nghiệp thì không. Mỗi ý tưởng cần qua ba câu hỏi:
- Có người tìm kiếm không? Với thị trường phương Tây, từ khóa trên khoảng 1.000 lượt tìm là đáng xem xét.
- Có quá nhiều đối thủ khổng lồ không? Nếu toàn bộ kết quả là kênh rất lớn, kênh mới khó chen.
- Có làm được dài hạn không? Ngách tốt phải đủ nội dung cho nhiều tháng, nhiều năm.
Ba đặc điểm của một ngách trong ngách đáng làm lâu
- Có quy trình: trồng cây, nuôi cá, chế tạo sản phẩm, xây công trình. Người xem luôn muốn biết điều gì xảy ra tiếp theo.
- Có câu chuyện: cứu hộ động vật, cải tạo nông trại, xây nhà. Nội dung có mở, thân, kết dễ giữ chân hơn một chuỗi hình rời.
- Có giá trị lâu dài: giáo dục, khám phá, khoa học, quy trình sản xuất. Video 2–3 năm trước vẫn còn người xem, không phải chờ trend.
Soi đối thủ trước khi làm video đầu tiên
Nhiều người dành 90% thời gian làm video và 10% nghiên cứu. Nên làm ngược lại. Tôi chọn 3 kênh top trong ngách, mỗi kênh lấy 12 video nhiều view nhất, rồi soi họ mở đầu thế nào, bao nhiêu giây đổi cảnh, dùng nhạc gì, kể chuyện ra sao. Điểm chung của phần lớn các kênh đó mới là công thức, không chép riêng một kênh. Cách đọc nhanh có ở bài đọc kênh đối thủ qua 12 video để chọn ngách.
Mục đích của việc sao chép là tìm ra tuyến nội dung thắng, không phải chép mãi. Tìm ra rồi thì đánh sâu vào đúng tuyến đó. Tôi từng khám một kênh câu đố có tuyến đoán cờ và đoán quốc gia đang lên, chủ kênh lại nhảy sang logo ô tô, logo thương hiệu, và view tụt dần sau mỗi lần đổi. Ngách trong ngách chỉ có giá trị khi bạn chịu ở lại với nó.
Câu hỏi thường gặp
Ngách trong ngách là gì?
Là tiếp tục thu hẹp một ngách thành chủ đề rất cụ thể để giảm cạnh tranh và giúp YouTube hiểu kênh phục vụ ai.
Một kênh có làm nhiều ngách được không?
Khi mới bắt đầu thì không nên nhảy sang ngách không liên quan. Kết hợp vài tuyến cùng họ trong một ngách thì được, ví dụ các tuyến khác nhau về động vật trong cùng kênh động vật.
Làm sao biết ngách đó còn đáng làm lâu dài?
Tôi dùng một bộ dấu hiệu riêng, viết ở bài 5 dấu hiệu nhận biết ngách YouTube tiềm năng để làm lâu dài.
Nếu bạn đang loay hoay, đừng hỏi ngách nào đang hot. Hãy hỏi trong ngách đó còn phần nhỏ nào chưa ai làm đủ sâu. Muốn có người dẫn qua từng bước chọn ngách, bạn có thể thử bot phỏng vấn thử thách xây kênh YouTube. Đây là thực hành có hướng dẫn, không hứa ra tiền hay ra view.
3 Comments