Tôi từng mất khoảng năm năm tự mò YouTube mà không ra kết quả. Giờ ngồi khám kênh cho học viên, lỗi tôi gặp nhiều nhất vẫn là làm thứ mình thích rồi mong người xem thích theo. Cách nghĩ ngược lại tôi gọi là cầu trước cung sau: đi tìm cái khán giả đang cần trước, rồi mới quyết định mình làm gì. Bài này đi qua 5 bước tôi dùng để nghiên cứu thị trường trước khi dựng video đầu tiên.
Cầu trước cung sau nghĩa là gì
Cầu là nhu cầu thật của người xem, lộ ra qua lượt xem, lượt tìm kiếm và những gì họ bình luận. Cung là video bạn làm ra. Làm ngược thứ tự, bạn có thể dựng rất đẹp mà vẫn không ai bấm, vì chẳng ai đang tìm thứ đó.
Trong các buổi khám kênh, tôi ước chừng khoảng 95% học viên chưa lên đang làm theo ý thích cá nhân chứ không theo quy trình. Không phải họ dốt. Họ chỉ bắt đầu sai chỗ. Nguyên tắc tôi giữ: không sáng tạo ngách từ con số 0, chỉ chọn chủ đề đã có người làm thành công.
Bước 1: Đọc video thắng của đối thủ để tìm mẫu số chung
Chọn một kênh lớn trong lĩnh vực bạn quan tâm, vào tab Video, lọc Phổ biến (Popular), rồi xem khoảng 12 video nhiều lượt xem nhất. Đừng xem lan man từng video. Việc của bạn là tìm điểm lặp lại.
Ví dụ, nếu 6 trong 12 video nổi bật đều nói về động vật nguy hiểm, đó là tín hiệu nhóm khán giả của kênh này đặc biệt quan tâm chủ đề đó. Tôi gọi đó là mẫu số chung.
Một kênh thì chưa đủ. Trong bảng nghiên cứu tôi phát cho học viên, mỗi người chọn 3 kênh top, mỗi kênh 12 video nhiều view nhất, rồi ghi 6 cột: tên kênh, ảnh thumbnail, tiêu đề, mở bài, thân bài, kết bài. Điểm nào cả ba kênh cùng có thì đưa vào cột “kênh của tôi”. Đó là nguyên tắc phần lớn: lấy điểm chung của nhiều kênh, không chép một kênh duy nhất. Kênh tượng đài cũng có ngày xóa sạch video, nên đừng dựa vào một nguồn tham chiếu. Tôi có bài riêng về cách đọc kênh đối thủ qua 12 video để chọn ngách.
Bước 2: Xẻ nhỏ chiếc bánh pizza
Sai lầm phổ biến thứ hai là chọn chủ đề quá rộng: điện ảnh, sức khỏe, du lịch, công nghệ. Mảng nào cũng đông kênh lớn. Tôi hay bảo học viên coi mỗi lĩnh vực là một chiếc pizza, việc của mình là tìm một miếng nhỏ. Lấy điện ảnh làm ví dụ, miếng nhỏ có thể là:
- Những ngôi sao từng bị Hollywood tẩy chay.
- Các vụ bê bối hậu trường.
- Những bộ phim thất bại dù kinh phí lớn.
- Những diễn viên biến mất khỏi màn ảnh.
Ngách càng rõ thì nội dung càng tập trung và khán giả càng dễ nhận ra kênh là dành cho họ. Khi vẽ cây ngách, tôi dùng một định nghĩa rất đơn giản: cái gì nhỏ hơn cái trước thì là ngách. Tôi viết kỹ hơn trong bài ngách trong ngách cho kênh view ngoại.
Bước 3: Dùng AI để mở rộng ý tưởng
Khi đã có hướng lớn, AI giúp bạn nhanh hơn ở mấy việc: gợi ý chủ đề liên quan, chia nhỏ thành các ngách, liệt kê câu hỏi người xem hay đặt, và đề xuất nhiều góc khai thác khác nhau.
Ví dụ với chủ đề sức khỏe, AI có thể gợi ý: dinh dưỡng cho người trên 60 tuổi, thực phẩm tốt cho tim mạch, bài tập nhẹ cho người cao tuổi. Tôi chỉ dùng sức khỏe làm ví dụ kỹ thuật xẻ ngách. Đây là mảng ảnh hưởng trực tiếp tới người xem, nếu làm thật bạn cần nguồn chuyên môn đáng tin và không được khuyên thay bác sĩ.
Còn một điều tôi luôn nhắc: mình phải hiểu bản chất. AI phân tích xong mà mình không biết có nên tin hay không, cứ thế dùng luôn, thì hỏng. Gợi ý của AI chỉ là danh sách chờ kiểm chứng.
Bước 4: Kiểm chứng lượng tìm kiếm bằng vidIQ
vidIQ (tiện ích cài vào trình duyệt, hiện số liệu ngay trên YouTube) cho bạn xem search volume, tức số lần một cụm từ được gõ tìm mỗi tháng. Đây là chỉ số tôi ưu tiên khi đánh giá cầu.
Với từ khóa cho một video, khoảng 1.000–10.000 lượt tìm/tháng là mốc tham khảo tôi hay đưa cho kênh mới: có người tìm, nhưng chưa bị kênh lớn ôm hết. Con số này không phải tiêu chuẩn của YouTube, và nó nhích theo từng tầng. Bản tôi chốt ở buổi dạy tháng 8 là: từ khóa cho ảnh thăm và video khoảng 1.000–20.000, từ khóa cấp ngách khoảng 5.000–50.000. Vì sao tầng ngách chọn cao hơn, tôi giải thích ở bài vì sao tôi chọn từ khóa volume 5.000–50.000.
Ngoài volume, hãy tự hỏi thêm ba câu: ý định của người tìm có khớp video mình định làm không, chủ đề này có đẻ được thành chuỗi video không, và nó có hợp định hướng kênh không.
Bước 5: Hiểu cảm xúc khán giả đang tìm
Người xem không chỉ tìm thông tin. Họ tìm một cảm giác.
Tò mò và kinh ngạc
Hợp với các mảng khám phá, động vật, bí ẩn, siêu công trình, công nghệ.
Đồng cảm và suy ngẫm
Hợp với chuyện gia đình, truyền động lực, câu chuyện cuộc sống, các vấn đề xã hội.
Khi gọi được tên cảm xúc cốt lõi, bạn viết tiêu đề, làm thumbnail và dựng kịch bản dễ hơn hẳn. Thumbnail tôi làm luôn nhắm một cảm xúc rõ: sợ, vui, bất ngờ, tức giận hoặc tò mò. Cách đọc cảm xúc từ lượt xem và bình luận của đối thủ, tôi viết ở bài cách đọc tín hiệu nhu cầu khán giả từ lượt xem và cảm xúc.
Câu hỏi thường gặp
Cầu trước cung sau có phải công thức đảm bảo thành công?
Không. Nó là cách nghiên cứu để bớt chọn chủ đề theo cảm tính. Kết quả vẫn phụ thuộc chất lượng nội dung, khả năng giữ chân người xem và việc bạn có làm đều hay không.
Chỉ xem video nhiều view của đối thủ là đủ?
Không. Hãy kết hợp nhiều kênh, dữ liệu tìm kiếm và phản hồi của chính khán giả mục tiêu trong phần bình luận.
Ngách nhỏ có luôn dễ thành công hơn?
Không hẳn. Ngách nhỏ thường ít cạnh tranh hơn, nhưng vẫn phải có người tìm. Đó là lý do bước kiểm chứng volume đứng ngay sau bước xẻ ngách.
Nếu đọc xong bạn muốn ngồi xuống làm bảng 12 video ngay, tôi có bot phỏng vấn thử thách trên ytb.vn để chọn thử thách làm cùng. Nói trước cho rõ: đó là thực hành có hướng dẫn, không phải lời hứa ra tiền hay ra view.
2 Comments