Có một kẻ thù thầm lặng khiến nhiều kênh mãi không lớn. Nó không nằm ở kỹ thuật hay công cụ, nó nằm trong đầu người làm: cái tôi. Ta mặc định làm thứ mình thấy hay, rồi thất vọng khi không ai xem. Sự thật phũ phàng nhưng giải phóng: trên YouTube, bạn phải làm điều khán giả thích trước, điều mình thích đứng sau.
Bẫy “làm điều mình thích” mà chính tôi từng rơi vào
Tôi bắt đầu làm YouTube từ năm 2017 và mất khoảng năm năm tự mò mà không ra kết quả. Có giai đoạn tôi quay vlog, bỏ khá nhiều tiền vào quay dựng, làm những thứ mình tâm đắc. Kết quả vẫn là thất bại.
Tôi xuất thân dân đồ họa. Dựng video, làm thumbnail đều rành. Vậy mà từ khi bắt đầu học hướng nội dung tổng hợp vào tháng 9/2021, phải tới tháng 7/2022 tôi mới có kết quả đầu tiên. Nửa năm đó dạy tôi đúng một câu: cái mình thích chưa chắc khán giả thích.
Khi làm theo sở thích, bạn vô tình lấy bản thân làm thước đo cho cả thị trường. Bạn đầu tư công phu vào thứ mình cho là giá trị, và né những chủ đề “tầm thường” dù chúng đông người xem. Khán giả không trả công cho sự công phu. Họ chỉ ở lại nếu video cho họ thứ họ cần. Tôi có kể kỹ hơn trong bài sai lầm khiến tôi mất 5 năm làm YouTube không có kết quả.
“Hay” là do khán giả định nghĩa
Với tôi bây giờ, một video hay là video thu hút được người bấm vào và giữ được họ ở lại. Không phải hay theo gu của người làm.
Nếu bạn từng khó chịu khi thấy một video “chẳng có gì” mà nhiều người xem, bạn đang gặp đúng bài học này. Với con mắt người làm nghề, video đó có thể đơn giản tới vô lý. Nhưng nó cho khán giả đúng thứ họ muốn ở đúng lúc: thư giãn, tò mò, hoặc một cảm xúc dễ chịu. Thị trường đã bỏ phiếu.
Thay vì phán xét gu khán giả, hãy hỏi: điều gì ở video này khiến người ta ở lại? Muốn biết thế nào là hay, cách nhanh nhất là nhìn vào những kênh lớn đã chứng minh được khả năng thu hút và giữ chân. Kênh của bạn chưa có view thì càng nên bám theo họ trước, đừng vội tự sáng tạo.
Làm điều khán giả thích không phải chiều theo mù quáng
Đừng hiểu nhầm thành làm mọi thứ rẻ tiền để câu view. Làm điều khán giả thích nghĩa là bắt đầu từ nhu cầu của họ, rồi phục vụ nhu cầu đó bằng tiêu chuẩn của bạn.
Có những thứ khán giả có thể bấm vào nhưng bạn không nên làm:
- Tiêu đề hứa một đằng, nội dung một nẻo.
- Đưa trẻ em lên thumbnail hay vào video để kéo tương tác.
- Cảnh ngược đãi động vật, người bị thương.
- Đóng giả chuyên gia, dựng “bác sĩ” bằng AI để khuyên ăn uống chữa bệnh. Loại này vừa gây hại cho người xem, vừa đang bị nền tảng quét rất mạnh vì không trung thực.
Đây là khác biệt giữa một người làm nội dung phục vụ được nhiều người và một người câu view bằng mọi giá. Người thứ hai có thể lên nhanh, nhưng hiếm khi sống lâu.
Bốn tín hiệu cho biết khán giả thích gì
Đừng đoán. Hãy đọc tín hiệu. Tôi dạy học viên đi theo bốn bước:
- Đọc lưới thumbnail: vào vài kênh lớn cùng ngách, chọn Video, lọc theo Phổ biến, thu nhỏ màn hình để thấy cả lưới. Chủ đề, nhân vật, cảm xúc nào lặp lại nhiều nhất là thứ khán giả đang bỏ phiếu.
- Đọc tiêu đề: tệp khán giả chia theo kiểu tiêu đề nhiều hơn theo nội dung. Ghi lại hai, ba kiểu tiêu đề đang ăn click trong ngách.
- Đọc bình luận: nghe đúng ngôn ngữ, câu hỏi và nỗi niềm của người xem. Đó là nguồn ý tưởng không tốn tiền.
- Đọc số liệu kênh mình: khi đã có view, xem video nào giữ chân tốt nhất và nguồn view đến từ đâu, rồi lấy chính video đó làm công thức.
Làm mãi không lớn thường là do bán nhầm thứ khán giả cần, nên bước đọc nhu cầu này không được bỏ. Tư duy nền phía sau là cầu trước, cung sau khi xác định nhu cầu khán giả.
Giao điểm: thứ bạn có thật gặp thứ khán giả cần
Buông cái tôi không có nghĩa vứt bỏ thế mạnh. Điểm ngọt nằm ở giao điểm: nơi thứ bạn làm tốt trùng với thứ thị trường đang khát. Ở đó bạn vừa bền sức vì còn hứng thú, vừa có người xem vì đúng nhu cầu.
Khi chọn ngách, tôi xếp thứ tự ưu tiên như sau: trải nghiệm thật đứng đầu, rồi tới đam mê, rồi yêu thích, cuối cùng mới là làm vì phải làm. Làm một thứ mình hoàn toàn không thích thì bạn thành nô lệ của chính mình, sớm muộn cũng bỏ. Nhưng trải nghiệm thật mà không có khán giả thì cũng chỉ là nhật ký.
Tôi hay nhắc học viên một câu: tìm một đám đông đang đói và phục vụ họ. Và hãy bán trải nghiệm chứ đừng bán câu chuyện, vì câu chuyện thì bịa được, trải nghiệm thì không. Nếu còn phân vân giữa sở thích và thị trường khi chọn từ khóa, bài chọn từ khóa theo sở thích hay theo thị trường sẽ giúp bạn quyết.
Những sai lầm hay gặp
- Làm video mình thấy tâm huyết nhất rồi đổ lỗi cho thuật toán khi không ai xem.
- Nhìn video đông view của đối thủ và chê “vô tri” thay vì mổ xẻ vì sao nó giữ chân.
- Tìm ra tuyến nội dung khán giả thích rồi lại chán, nhảy sang tuyến khác theo cảm hứng.
- Chiều khán giả tới mức bỏ luôn tiêu chuẩn: câu view bằng tiêu đề sai sự thật.
- Chỉ đọc số view, không đọc bình luận và không xem video giữ chân được bao lâu.
Câu hỏi thường gặp
Làm điều khán giả thích có làm mất bản sắc kênh không?
Không, nếu bạn giữ tiêu chuẩn và tìm giao điểm với thế mạnh của mình. Bản sắc đến từ cách bạn phục vụ nhu cầu, không đến từ việc chỉ làm theo gu riêng.
Kênh mới nên làm theo sở thích hay theo đối thủ?
Kênh chưa có view nên bám theo những video đã thắng của kênh lớn cùng ngách để tìm ra tuyến nội dung. Khi có view rồi mới dần đưa chất riêng vào.
Làm sao biết một chủ đề có người xem?
Xem trong ngách có nhiều kênh lớn làm chủ đề đó không, video cùng chủ đề gần đây còn được xem không, và bình luận có nhiều người hỏi thêm không. Có đủ ba tín hiệu thì mới đầu tư sản xuất.
Khi bạn thôi hỏi “mình thích gì” và bắt đầu hỏi “khán giả cần gì”, kênh mới thật sự bắt đầu lớn. Nếu muốn thực hành cùng người đi trước, bạn thử bot phỏng vấn thử thách để chọn lộ trình hợp mình. Đây là thực hành có hướng dẫn, không hứa ra tiền hay ra view.
