Tôi từng nghĩ mình dốt tiếng Anh nên vô duyên với YouTube. Tôi đã nhầm to.

Bạn có bao giờ mở YouTube lên, thấy người ta làm kênh triệu view, rồi tự nhủ: “Chắc tại họ giỏi tiếng Anh, tự tin đứng trước camera, còn mình thì… thôi”?

Tôi hiểu cảm giác đó. Vì suốt nhiều năm, chính tôi cũng đứng ngoài cửa với đúng hai nỗi sợ ấy: sợ mình nói tiếng Anh không ai nghe, và sợ phải lộ mặt lên hình.

Năm năm đầu, tôi thua sạch

Tôi tên Phúc, quê Bắc Giang, sinh năm 1996. Tôi đến với YouTube từ rất sớm, mang theo đủ thứ mơ mộng của một đứa trẻ tỉnh lẻ muốn đổi đời.

Nhưng gần năm năm đầu, tôi tự mò trong bóng tối. Làm rồi xóa, xóa rồi làm lại. Kênh không lên, tiền cứ đội nón ra đi. Tôi vay mượn, tái đầu tư, rồi lại thất bại. Đến một ngày, tôi ngồi cộng lại các khoản nợ: gần một tỷ đồng.

Một tỷ, với một người trẻ tỉnh lẻ, không phải con số. Nó là cái đè lên ngực mỗi sáng thức dậy. Có những đêm tôi tự hỏi liệu mình có chọn nhầm đường không. Và câu trả lời tôi tự đưa ra lúc đó là: “Tại mày dốt tiếng Anh. Tại mày không dám lên hình. YouTube không dành cho mày.”

Tôi đã tin điều đó rất lâu. Cho đến khi tôi phát hiện ra mình sai từ gốc.

Bước ngoặt: hóa ra tôi sợ nhầm chỗ

Khoảng năm 2022, tôi buộc phải làm lại từ đầu vì không còn đường lùi. Lần này tôi thử một hướng khác hẳn: làm kênh không lộ mặt (faceless — không quay mặt người), tận dụng AI để làm nhanh hơn, và quan trọng nhất là chọn đúng ngách nhắm vào khán giả nước ngoài.

Và đây là điều làm tôi sững người: trong ngách tôi chọn, tiếng Anh gần như không được dùng tới.

Không phải “tiếng Anh của bạn đủ dùng rồi”. Mà là nó không xuất hiện trong video. Không lời thoại. Không một chữ trên màn hình. Nỗi sợ suốt năm năm của tôi, hóa ra, là nỗi sợ về một thứ mà công việc này còn chẳng cần đến.

Từ 2022, mọi thứ bắt đầu chuyển động. Và trong khoảng bốn năm, từ 2022 đến 2026, tôi trả hết gần một tỷ đồng nợ. Không phải sau một đêm. Không phải nhờ một video viral may mắn. Mà nhờ hiểu ra bản chất của loại tài sản mình đang xây.

Một ví dụ tôi vừa mổ xẻ để dạy học viên

Để bạn thấy tôi không nói lý thuyết suông, tôi kể về một video tôi lấy làm ví dụ phân tích gần đây. Đây không phải kênh của tôi — nó thuộc kênh @thetraveler22 — nhưng nó minh họa quá rõ điều tôi muốn nói.

Đó là một video du lịch faceless về làng Iseltwald bên Thụy Sĩ, đăng ngày 15/10/2024. Đến nay, sau khoảng 21 tháng, nó đạt hơn 1,08 triệu view. Cả video không một lời thoại, không một chữ trên hình. Chỉ là những khung cảnh đẹp đến nao lòng, tiếng bước chân, nhạc nền êm.

Nhưng con số đẹp không phải điều làm tôi ngồi phân tích nó cả buổi. Điều đáng học nằm ở cách nó lớn lên.

Tháng đầu tiên, video chỉ gom được 16,6% tổng view. Nghĩa là hơn 83% giá trị của nó đến sau tháng đầu. Nó vượt 100 nghìn view sau hai tuần, chạm 500 nghìn sau năm tháng, và cán mốc một triệu sau mười tám tháng. Gần hai năm rồi, nó vẫn đang đẻ view mỗi ngày.

Đây là điều mà một video viral tắt nhanh không bao giờ cho bạn. Video viral bùng lên rồi tắt ngóm. Còn loại video này giống một cái cây: trồng xuống, âm thầm lớn, rồi năm này qua năm khác vẫn ra trái. Người ta gọi đó là nội dung evergreen (mãi xanh — không lỗi thời theo thời gian).

Bằng chứng đẹp nhất nằm ở phần bình luận

Nếu ai còn nghi ngờ chuyện “không tiếng Anh thì sao chạm được khán giả thế giới”, tôi mời họ kéo xuống mục bình luận của video ấy.

Ở đó có hơn mười thứ tiếng đan vào nhau: Ả Rập, Nga, Việt, Hàn, Ý, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Đức, Thái Lan… Không ai bảo ai, người từ khắp nơi để lại một dòng cảm xúc bằng tiếng mẹ đẻ của họ.

Bạn hiểu điều đó nghĩa là gì không? Một video không nói một lời nào, vậy mà chạm được cả thế giới. Vì thứ nó chạm tới không đi qua ngôn ngữ. Nó đi qua cảm xúc. Người ta xem những video như vậy để thoát khỏi mệt mỏi, để chữa lành, để mơ về một chuyến đi, để dễ ngủ hơn. Những nhu cầu đó không bao giờ lỗi mốt, và không cần phiên dịch.

Có công thức, nhưng không có phép màu

Khi ngồi phân tích, tôi nhận ra loại video này có một khung khá dễ chép: mở đầu bằng cảnh đẹp nhất ngay trong 15 giây đầu để giữ người xem, mỗi cảnh chỉ 5–10 giây, cắt thẳng không màu mè, đặt máy ở tầm mắt người đang đi bộ, không nhét chữ lên hình, nhạc nền dịu, và kết bằng cách quay lại chính cảnh mở đầu cho trọn vòng.

Nhưng tôi phải nói thật với bạn một điều, và tôi mong bạn nghe kỹ: công thức này là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Cảnh đẹp và bố cục đúng mới chỉ là điểm khởi đầu. View còn phụ thuộc vào thuật toán, vào tiêu đề, vào thumbnail (ảnh đại diện video), và trên hết là vào sự kiên trì của bạn.

Tôi không đứng đây hứa với bạn rằng cứ làm là có triệu view. Ai nói với bạn như thế là đang lùa bạn. Đây là một cái nghề phải gieo nhiều hạt và đợi lâu. Có hạt không nảy mầm. Nhưng bù lại, những hạt sống được sẽ cho trái nhiều năm. Bài học lớn nhất từ video Iseltwald không phải “hãy làm để nổi tiếng”, mà là: đừng bỏ cuộc ở tuần thứ hai, vì phần lớn giá trị đến sau đó rất lâu.

Nếu bạn đang đứng ở đúng chỗ tôi từng đứng

Tôi viết bài này cho người vẫn đang ôm hai nỗi sợ mà tôi từng ôm: sợ tiếng Anh, sợ lộ mặt.

Tôi muốn nói thẳng với bạn: bạn không thua vì tiếng Anh. Trong ngách này, tiếng Anh còn không được dùng tới. Và bạn cũng không cần bước ra trước ống kính nếu bạn chưa sẵn sàng.

Cái bạn thật sự cần là hiểu đúng loại tài sản mình đang xây, và có người đi trước chỉ cho những chỗ mình dễ vấp — những chỗ ngày xưa tôi tự vấp và trả giá bằng gần một tỷ đồng.

Nếu bạn đang phân vân, tôi mời bạn tìm hiểu về lớp học xây kênh YouTube “view ngoại” mà tôi đang hướng dẫn. Không phải để tôi thuyết phục bạn giàu nhanh — tôi không làm chuyện đó. Mà để bạn có một người anh đi trước ngồi cạnh, chỉ cho bạn con đường tôi đã mất năm năm mới tìm ra.

Cửa vẫn mở. Khi nào bạn thấy sẵn sàng, cứ bước vào.

— Phúc