Hai người cùng bắt đầu làm YouTube, cùng nỗ lực như nhau, nhưng một người đi nhanh, một người đi chậm. Đi nhanh hay chậm trên YouTube nhiều khi không nằm ở tài năng hay may mắn, mà ở điểm xuất phát: mỗi người bắt đầu với một lượng thời gian, kỹ năng và nguồn lực khác nhau. Hiểu điều này giúp bạn đi đúng tốc độ của mình, và không nản khi thấy người khác vụt lên.
Cùng nỗ lực, khác tốc độ
Một người đã biết dựng video, có vài giờ mỗi ngày và chút vốn sẽ tiến nhanh hơn người bắt đầu từ số không, chỉ có một tiếng mỗi tối. Đó không phải bất công, đó là thực tế của những điểm xuất phát khác nhau. Vấn đề nảy sinh khi bạn quên điều này và đo tốc độ của mình bằng thước của người xuất phát cao hơn hẳn. Kết quả là tự ti không đáng có.
Chính tôi là một ví dụ. Tôi bắt đầu làm YouTube từ 2017, và khoảng 5 năm đầu vừa làm nghề in ấn biển bảng quảng cáo vừa tự mò YouTube mà không ra kết quả. Khi làm lại theo hướng không lộ mặt, tôi có sẵn lợi thế của dân đồ họa — rành cắt ghép, làm ảnh thăm — vậy mà từ lúc bắt đầu học dạng nội dung tổng hợp (tháng 9/2021) tới lúc có kết quả (tháng 7/2022) vẫn mất khoảng nửa năm. Điểm xuất phát tốt giúp bớt vấp, không giúp bỏ qua quãng đường.
Đi nhanh hay chậm trên YouTube: đừng so với người khác vạch
So sánh chỉ công bằng khi cùng vạch xuất phát. Thấy ai đó lên nhanh, đừng vội kết luận mình kém — có thể họ đã có nền tảng bạn chưa có. Thay vì nhìn tốc độ của người khác, hãy nhìn tốc độ của chính bạn qua thời gian: tháng này bạn đã khá hơn tháng trước chưa? Đó mới là thước đo có ý nghĩa. Ganh với vạch của người khác chỉ làm bạn nản và bỏ cuộc.
Có một cái bẫy ngược lại: xuất phát cao nhưng tưởng mình đã giỏi. Ở lớp tôi gặp nhiều lần: người mới như tờ giấy trắng, chịu làm đúng từng bước, thường tiến đều hơn người có nghề sẵn nhưng tự ý bỏ bước. Tôi gọi đó là “ảo giác giỏi” — học được một tuần đã nghĩ mình biết hết, trong khi chưa từng làm đủ quy trình lần nào.
Biết mình đang đứng ở vạch nào
Muốn đi đúng tốc độ, trước hết phải biết mình đang đứng ở vạch nào. Ở lớp, tôi bắt học viên làm theo thứ tự ngược: xác định điểm B trước — mục tiêu cụ thể, có con số, có ngày dự kiến bật kiếm tiền — rồi mới nhìn lại điểm A là mình đang có gì. Lộ trình 28 ngày xây kênh YouTube từ con số 0 tôi dạy là hành trình tôi đã đi; mỗi người xuất phát khác nhau thì nhịp và đích cũng khác.
Tự chấm điểm A qua bốn câu hỏi:
- Thời gian: mỗi ngày bạn thật sự có bao nhiêu giờ cho kênh, không tính giờ “nếu rảnh”?
- Kỹ năng: bạn đã biết dựng video, viết kịch bản, làm ảnh thăm chưa?
- Nguồn lực: có vốn mua công cụ, footage không? Có sẵn cảnh để tự quay không?
- Hoàn cảnh: ở quê hay ở phố, làm một mình hay có người phụ?
Viết câu trả lời ra giấy, trung thực, không tô hồng. Cách tự đánh giá chi tiết hơn có ở bài biết điểm xuất phát của mình trước khi làm YouTube.
Chọn lộ trình vừa với sức mình
Điểm xuất phát quyết định lộ trình nào phù hợp. Ít thời gian thì đừng bắt chước cách làm của người rảnh cả ngày — hãy tối ưu quy trình, làm ít mà chắc. Chưa có kỹ năng dựng thì tận dụng công cụ để bù. Một lộ trình hợp hoàn cảnh giúp bạn đi đều và bền, thay vì đuối sức vì chạy theo nhịp không phải của mình.
Vài gợi ý tôi hay đưa theo hoàn cảnh: ở quê, có sẵn trang trại, nhà vườn thì thêm phần tự quay; ở phố thì bỏ tự quay, dựa vào tư liệu tổng hợp và footage mua. Người đi làm cả ngày cần một quy trình 80/20 để làm YouTube khi bận thay vì cố theo nhịp của người làm toàn thời gian.
Một ca ở lớp: một anh học viên có 15 năm làm nghề quảng cáo, dân đồ họa hẳn hoi, học YouTube khoảng 2 tháng mà mới làm được 1 video vì làm quá kỹ. Về tay nghề, anh xuất phát rất cao, nhưng lại đang đi chậm. Tôi khuyên anh chọn dạng nội dung dễ nhất để có bài test trước; mục tiêu giai đoạn đầu là trải nghiệm và biết đọc chỉ số, chưa phải tiền. Mục tiêu lớn thì phải chia nhỏ ra.
Tận dụng thế mạnh để bứt tốc
Điểm xuất phát không chỉ là hạn chế, nó còn chứa thế mạnh riêng của bạn. Có người viết tốt, có người rành một lĩnh vực, có người kiên nhẫn hơn số đông. Chọn ngách và cách làm khai thác đúng thế mạnh đó, bạn sẽ đi nhanh hơn ở phần mình vượt trội. Đi nhanh không phải là làm giống người giỏi nhất, mà là phát huy tối đa cái mình có.
Một ca khác ở lớp: một anh 41 tuổi, làm nhân viên bán hàng, chưa từng học dựng video ở đâu. Về kỹ thuật, anh xuất phát gần như từ số không. Nhưng anh có thế mạnh là kiên nhẫn và làm đúng từng bước. Bộ ảnh thăm của anh — lấy ý từ đối thủ rồi vẽ lại, chỉnh màu, thêm cảnh — là bộ tôi khen đẹp nhất từ trước tới giờ. Lúc đó kênh của anh chưa nổ view, nhưng tay nghề thì đã vượt nhiều người xuất phát cao hơn.
Chậm mà đúng hướng vẫn tới đích
Điểm xuất phát ảnh hưởng tốc độ, nhưng không quyết định việc bạn có tới đích hay không. Nhiều người xuất phát thấp, lúc đầu đi chậm, nhưng nhờ đúng hướng và kiên trì mà vẫn về đích — thậm chí vượt những người xuất phát cao rồi bỏ cuộc. Quan trọng không phải bạn nhanh hay chậm, mà là bạn có đi đều và đúng hướng không.
YouTube là một nghề kỹ năng: càng làm càng giỏi. Nhưng tôi không dám nói đây là nghề dễ, và cũng không ai hứa được mốc thời gian cho bạn. Việc bạn làm được là tránh cái bẫy muốn kết quả nhanh nhưng làm không có chiến lược, rồi đi đều mỗi tuần.
Câu hỏi thường gặp
Bắt đầu từ số 0 thì có làm YouTube được không?
Bắt đầu được, nhưng hãy chuẩn bị tinh thần đi chậm hơn người đã có nền. Học quy trình, làm đúng từng bước nhỏ, và đo tiến bộ của chính mình theo tháng. Không ai cam kết được bạn sẽ có kết quả sau bao lâu.
Mỗi ngày chỉ có một tiếng thì nên ưu tiên gì?
Ưu tiên việc tạo ra sản phẩm: chọn một dạng nội dung đơn giản, làm xong trọn một video theo quy trình rồi mới học thêm. Một tiếng làm đều mỗi tối có giá trị hơn năm tiếng dồn vào cuối tuần rồi bỏ.
Có nên so kênh mình với bạn cùng lớp?
Nhìn để học cách làm thì nên; so tốc độ thì không. Bạn cùng lớp có thể có nhiều giờ hơn, kỹ năng sẵn hơn hoặc ngách khác hẳn. Thước đo đúng là bạn của tháng trước.
Kiến thức chỉ thành kết quả khi bạn bắt tay làm. Nếu muốn biết mình đang đứng ở vạch nào và nên đi lộ trình nào, tôi rủ bạn thử bot phỏng vấn thử thách YMM — trả lời vài câu về thời gian, kỹ năng, mục tiêu của bạn. Đây là thực hành có hướng dẫn, không hứa ra tiền hay ra view thần tốc.
