Câu hỏi đó tôi nghe đi nghe lại không biết bao nhiêu lần. Một người em nhắn tin lúc nửa đêm, giọng đầy lo lắng: “Anh ơi, em muốn làm kênh, muốn kiếm tiền online, nhưng em không biết nên làm về cái gì. Em sợ chọn sai.” Đọc xong tin nhắn đó, tôi ngồi lặng một lúc. Vì tôi thấy lại chính mình của nhiều năm về trước, cũng loay hoay y hệt, cũng sợ hãi y hệt, chỉ khác là hồi đó chẳng có ai để tôi nhắn tin hỏi.
Và tôi muốn nói thẳng với em, với bạn đang đọc dòng này: câu hỏi “làm về cái gì” không phải câu hỏi nhỏ. Nó gần như quyết định bạn có kiếm được tiền online hay không. Chọn đúng thị trường ngách là một nửa trận đánh đã thắng. Chọn sai, bạn có thể cày cuốc ba năm, năm năm mà vẫn về tay trắng. Tôi biết điều này không phải vì đọc sách, mà vì tôi đã trả giá bằng đúng năm năm đời mình.
Năm năm tôi làm sai và trả giá bằng cả khoản nợ
Tôi tên Phúc, quê Bắc Giang. Bây giờ tôi là người làm nội dung YouTube không lộ mặt bằng AI, và may mắn được đào tạo cho khoảng 20.000 học viên online cùng gần 500 học viên offline. Nghe thì có vẻ ổn. Nhưng quãng đường để đến được đây thì không hề đẹp.
Năm năm đầu làm YouTube, tôi thất bại. Thất bại theo cái cách cay đắng nhất: làm rất chăm, rất nhiệt, mà không ra kết quả. Tôi làm theo cảm hứng. Hôm nay thích cái này thì quay cái này, mai thích cái kia thì nhảy sang cái kia. Tôi đổ tiền làm vlog, mua thiết bị, đi quay đây quay đó, tốn kém vô cùng. Tôi làm thứ tôi thích, thứ tôi thấy hay, thứ tôi tự hào.
Vấn đề là tôi chưa bao giờ dừng lại để hỏi một câu đơn giản: ngoài kia có ai cần thứ này không? Có ai sẵn sàng trả tiền cho nó không?
Tôi cứ nghĩ chỉ cần mình đam mê đủ lớn, làm đủ nhiều, thì khán giả sẽ tự đến. Nhưng đời không vận hành như vậy. Tôi làm thứ mình thích, còn thị trường thì lạnh lùng quay lưng vì nó chẳng cần thứ tôi đang làm. Kết quả là nợ nần chồng chất. Có những đêm tôi nằm nhìn lên trần nhà, tự hỏi mình có hợp với con đường này không, hay là nên buông.
Bước ngoặt không nằm ở chăm hơn, mà ở chọn lại
Năm 2021, tôi quyết định làm lại từ đầu. Lần này tôi không hỏi “mình thích làm gì” trước nữa. Tôi hỏi ngược lại: “Người ta đang cần gì, đang tìm gì, đang sẵn sàng trả tiền cho điều gì?” Rồi tôi mới soi vào trong mình xem mình có thể đáp ứng được phần nào.
Tôi xoay sang mô hình nội dung không lộ mặt, dùng AI để sản xuất. Nhưng cái thay đổi lớn nhất không phải công nghệ. Công nghệ chỉ là công cụ. Cái thay đổi thật sự là tôi bắt đầu chọn đúng ngách, chọn đúng thứ khán giả thật sự cần. Năm 2022, kênh bùng nổ. Và từ 2022 đến 2026, tôi trả hết khoản nợ một tỷ đồng.
Tôi kể chuyện này không phải để khoe. Tôi kể vì tôi muốn bạn thấy rõ một điều: thứ thay đổi cuộc đời tôi không phải là tôi chăm hơn, giỏi hơn hay may mắn hơn. Mà là tôi chọn lại. Cùng một con người Phúc đó, cùng năng lực đó, chỉ khác cái ngách, mà kết quả một trời một vực.
Vậy chọn ngách đúng là chọn thế nào?
Tôi hay nói với học viên thế này: ngách đúng nằm ở chỗ giao nhau giữa hai vòng tròn.
Vòng tròn thứ nhất là bạn: thứ bạn có thế mạnh, thứ bạn đủ đam mê để làm bền lâu mà không chán sau ba tháng. Vòng tròn thứ hai là thị trường: thứ ngoài kia có nhiều người cần, và quan trọng hơn, có người sẵn sàng trả tiền.
Chọn sai một trong hai đều dễ chết. Chỉ chọn theo đam mê mà thị trường không cần, bạn sẽ thành tôi của năm năm đầu, làm rất hay mà rất nghèo. Còn chỉ chạy theo thứ đang hot mà bạn không có chút thế mạnh hay hứng thú nào, bạn sẽ kiệt sức và bỏ cuộc giữa đường, vì làm nội dung là cuộc chơi đường dài, không ai gồng giả vờ được lâu.
Với người mới, tôi luôn khuyên bắt đầu từ những “thị trường mãi xanh”, tức là những vùng nhu cầu lúc nào cũng lớn, năm nào cũng có người tìm: sức khỏe, tiền bạc và làm giàu, các mối quan hệ, phát triển bản thân. Đó là những nhu cầu của con người mà thời nào cũng còn. Bạn cứ chọn một vùng có nhu cầu sẵn rồi tìm góc của riêng mình trong đó, thay vì lao vào một ngách quá hẹp chẳng mấy ai quan tâm, hoặc tệ hơn, làm thứ chẳng ai cần.
Sai lầm tôi từng mắc, mong bạn đừng lặp lại
Sai lầm phổ biến nhất, mà chính tôi là nạn nhân điển hình, là chỉ làm thứ mình thích rồi mặc định rằng thế giới phải thích theo. Không. Bạn phải đi hỏi thị trường trước. Hãy xem người ta đang gõ gì lên thanh tìm kiếm, đang xem những video nào, đang than phiền về vấn đề gì, đang sẵn sàng móc ví cho điều gì.
Sai lầm thứ hai là ngược lại: thấy trend gì hot thì nhảy vào, dù mình chẳng có nền tảng hay hứng thú. Trend sẽ qua, và khi nó qua, bạn còn lại gì? Thế mạnh thật mới là thứ giữ bạn ở lại cuộc chơi.
Chọn ngách không phải là một quyết định lóe lên trong một đêm. Nó là sự thành thật với chính mình về việc bạn là ai, cộng với sự khiêm tốn lắng nghe xem thế giới ngoài kia thật sự cần gì.
Lời cuối, gửi người em đang phân vân
Nếu hôm nay bạn đang ở đúng cái chỗ tôi từng đứng, ngồi trước màn hình và tự hỏi “mình nên làm về cái gì”, thì tôi muốn nói với bạn rằng: bạn không hề ngốc, bạn chỉ đang đứng trước câu hỏi quan trọng nhất. Hãy dành thời gian cho nó. Đừng vội. Một quyết định chọn ngách đúng đắn có thể tiết kiệm cho bạn năm năm như tôi đã mất.
Tôi không hứa làm giàu nhanh, vì không có chuyện đó. Nhưng tôi tin vào việc đi đúng đường ngay từ đầu. Giá trị tôi luôn theo đuổi là cộng đồng, cho đi và chia sẻ, nên tôi vẫn đang kể lại từng bài học mình trả giá để có, qua kênh YouTube và các trang mạng xã hội của mình. Nếu những dòng này chạm tới bạn, hãy ghé theo dõi và kết nối, để chúng ta cùng đi tiếp, cùng học cách chọn ngách và làm kênh không lộ mặt. Cánh cửa luôn mở, phần còn lại là bước chân của bạn.
Hẹn gặp bạn ở bên trong.
Phúc.