Kênh YouTube view ngoại nên làm tiếng nước nào? Chiến lược cá lớn ao nhỏ để chọn thị trường ít cạnh tranh
“Tiếng Anh mình có mỗi mấy câu bồi, chen vào Mỹ kiểu gì?” — nỗi sợ đó không sai, nhưng bạn đang nhìn nhầm cái ao
Nửa đêm, bạn ngồi trước cái kênh vừa lập, gõ đi gõ lại một câu trong đầu: “Tiếng Anh mình có mỗi mấy câu bồi, chen vào Mỹ kiểu gì?” Bạn sợ cày mấy tháng rồi kênh vẫn im như tờ. Sợ bên kia toàn ông lớn, triệu sub, ngân sách khủng. Sợ đổ hết công lẫn của rồi mất trắng.
Tôi nói thẳng: nỗi sợ đó không sai. Nó chính đáng. Tôi từng ôm nguyên cái sợ ấy, thức trắng nhiều đêm vì nó.
Nhưng có một câu tôi muốn đặt lên bàn ngay, trước khi bạn tắt máy đi ngủ trong nản: làm YouTube view ngoại (khán giả ngoài Việt Nam) không nhất thiết phải tiếng Anh, càng không bắt buộc phải là thị trường Mỹ. Rất nhiều người ngã ở đúng chỗ này. Họ đinh ninh “view ngoại là tiếng Anh, tiếng Anh là Mỹ”, rồi lao thẳng vào cái thị trường cạnh tranh nhất hành tinh.
Tôi có một học viên như thế. Tiếng Anh bập bõm, nghe hai chữ “view ngoại” là nhắm ngay khán giả Mỹ. Cày mấy tháng liền, chăm chỉ, đều tay. Kênh vẫn nằm im như ao tù. Không phải vì bạn ấy làm dở. Mà vì bạn ấy nhảy vào vùng biển đỏ, làm con cá con lọt giữa bầy cá mập đã bơi ở đó cả chục năm.
Đây là điều tôi muốn bạn khắc vào đầu: bạn không thua vì làm dở. Bạn thua vì chọn sai ao.
Mà nếu vậy thì lối ra lại nhẹ hơn bạn tưởng. Bạn không cần thành cá mập ngoài đại dương, nơi ai cũng to hơn, khỏe hơn, đến trước bạn cả chục năm. Bạn chỉ cần tự đào một cái ao nhỏ của riêng mình — Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hàn, Ả Rập, một ngách chưa ai giành — rồi làm con cá lớn nhất trong đó. Cả bài này, tôi ngồi cạnh bạn, chỉ từng bước cách tìm và đào cái ao ấy. Nhưng trước khi cầm cuốc, ta phải gỡ cho xong cái hiểu lầm đã trói chân bạn từ đầu.
Gỡ hiểu lầm gốc: “ngoại” rộng hơn tiếng Anh rất nhiều — vậy kênh YouTube nên làm tiếng nước nào?
Tôi hỏi bạn một câu. Từ “ngoại” trong “view ngoại” nghĩa là gì? Tiếng Anh à?
Không. “Ngoại” chỉ có nghĩa là khán giả nằm ngoài Việt Nam. Vậy thôi. Không ai bắt bạn nói giọng Mỹ, càng không ai bắt bạn chen chân vào cái thị trường Mỹ đông nghịt ấy. Nhưng người mình cứ mặc định “view ngoại là tiếng Anh, tiếng Anh là Mỹ”, rồi tự tay nhốt mình vào đúng cái ao mà cả thế giới đang tranh nhau bơi. Chen vào biển đỏ, rồi ngồi trách sao mãi không lên.
Tôi kể bạn nghe. Ngoài cái ao đỏ ối ấy, thế giới còn cả tá ao khác mà rất ít người Việt để mắt tới. Người nói tiếng Tây Ban Nha đông thứ nhì hành tinh. Rồi Bồ Đào Nha, Hàn, Nhật, Đức, rồi cả khối Ả Rập mênh mông. Mỗi ngôn ngữ là một cái ao có khán giả thật, người xem thật, mà số kênh Việt nhắm vào thì đếm chưa hết bàn tay. Bạn tưởng cửa hẹp. Hóa ra cửa rộng thênh thang, chỉ là bạn chưa bước tới.
“Nhưng tôi có biết tiếng Đức, tiếng Hàn đâu?” Tôi hiểu chứ. Nhưng bạn làm kênh faceless (không lộ mặt — chỉ dùng hình ảnh, footage, giọng đọc), cộng công cụ dịch và giọng đọc AI bây giờ, thì rào cản ngôn ngữ nhẹ hơn bạn tưởng nhiều. Bạn không cần nói được thứ tiếng đó. Bạn cần chọn đúng cái ao.
Nhưng tôi phải nói thẳng, kẻo bạn trách tôi vẽ đường: không ngôn ngữ nào bảo đảm ra view hay ra tiền. Các ao chỉ khác nhau ở mức độ đông đúc, chứ chẳng cái nào là mỏ vàng dọn sẵn. Bản dịch có sát không, giọng đọc có tự nhiên không — vẫn là rủi ro bạn phải tự lo, tự kiểm từng bước. Làm ẩu thì khán giả bản xứ nghe ra ngay câu đầu. Nên khi ai hỏi tôi chọn ngách nhỏ để có cơ hội lớn, tôi luôn hỏi ngược: bạn hợp với cái ao nào nhất? Và câu hỏi đó dẫn thẳng tới cái tứ mà tôi bám suốt bao năm.
Trái tim bài viết: chiến lược “cá lớn ao nhỏ” — một cái ao nhỏ, một con cá lớn
Giờ tôi kể bạn nghe cái tứ mà suốt bấy nhiêu năm tôi vẫn bám. Người ta gọi nó là chiến lược “cá lớn ao nhỏ”. Nghe dân dã, nhưng chính nó kéo tôi ra khỏi mấy lần đã đặt ngón tay lên nút tắt kênh.
Hình dung thế này. Ngoài biển lớn — thị trường Mỹ nói tiếng Anh, chủ đề ai cũng nhắm — bạn chỉ là một con cá con lọt thỏm giữa đàn cá mập đã bơi ở đó nhiều năm, kênh triệu sub, ngân sách dựng gấp mấy chục lần bạn. Vùng vẫy cỡ nào cũng bị nuốt. Ao nhỏ thì khác. Bạn tự đào lấy một cái ao — một ngôn ngữ ngách như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, một tệp khán giả gần như chưa người Việt nào để mắt — rồi thả mình xuống. Trong cái ao đó, bạn là con cá to nhất. Là cá mập.
Vì sao ao nhỏ dễ thắng đến vậy? Ba lẽ.
Một, ít đối thủ. Bạn không phải hạ cả thế giới, chỉ cần nhỉnh hơn dăm ba người đang bơi cùng ao. Con số ấy nằm trong tầm với của một người mới, đi một mình, làm buổi tối sau giờ hành chính.
Hai, thuật toán “hiểu” kênh bạn nhanh hơn. Ngách càng gọn, hệ thống càng sớm nhận ra bạn nói về cái gì, phục vụ ai, rồi đẩy đúng người tới xem. Kênh làng nhàng đủ thứ thì máy cũng bối rối y như người.
Ba, ít người tranh, bạn dễ chiếm luôn ngôi đầu một tệp khán giả. Họ cần chủ đề đó, gõ tìm, và bạn là cái tên hiện lên trước tiên.
Nói gọn: ngách càng nhỏ, cơ hội càng lớn. Nghe ngược đời mà đúng.
Nên tôi hỏi thẳng bạn, ngồi yên nghĩ thật trước khi đọc tiếp: bạn đang cố làm con cá con vẫy vùng giữa đại dương đỏ, hay bạn chịu tự đào cho mình một cái ao rồi làm con cá lớn nhất trong đó?
Đào ao trước. Thành cá mập sau. Cả chiến lược chỉ có vậy. Nhưng đào ở đâu thì còn tùy bạn muốn gì trước — view hay tiền. Hai thứ đó, tiếc thay, ít khi nằm chung một chỗ.
Ao dễ có view trước, ao nhiều tiền sau: người mới nên đi đâu?
Có một điều ít ai nói thẳng với bạn lúc mới bắt đầu: cái ao dễ lên view và cái ao nhiều tiền thường không nằm chung một chỗ. Người mới hay nghĩ cứ nhắm thẳng chỗ nhiều tiền là xong. Nhưng đời không chiều lòng vậy. Ao càng thơm tiền, cá mập càng đông.
Tôi lấy ngay ví dụ trong lòng tiếng Anh, vì cùng một thứ tiếng mà đã tách ra hai cái ao khác hẳn nhau. Ấn Độ là ao dễ có view: dân đông, người xem YouTube khổng lồ, mà kênh cạnh tranh lại nhẹ tay hơn, nên con cá nhỏ vừa thả xuống vẫn còn chỗ mà bơi, còn cơ hội được thuật toán để mắt tới. Mỹ thì ngược lại. Đó là ao trả tiền cao, RPM (doanh thu trên mỗi 1.000 lượt xem) thuộc hàng đầu thế giới. Nhưng đúng vì béo bở nên cá mập bơi kín mặt nước, người mới nhảy vào dễ chìm nghỉm mà chẳng ai hay.
Cho bạn dễ nhớ:
| Cái ao | Được gì |
|---|---|
| Ấn Độ | Dễ lên view, ít bị chèn ép |
| Mỹ | Trả tiền cao, nhưng cạnh tranh khốc liệt |
Vậy người mới đi đâu? Lời khuyên của tôi giản dị thôi: xuống cái ao dễ có view trước. Không phải vì tiền ở đó nhiều, mà vì bạn cần lên được view đã. Có view, bạn mới có đà. Mới nhìn ra bài nào trúng, bài nào trượt. Mới đúc được công thức của riêng mình. Đến khi tay đã cứng, công thức đã nằm trong túi, lúc ấy bơi sang cái ao nhiều tiền cũng chưa muộn.
Tôi không hứa ao nào chắc ra tiền hay chắc ra view, cũng không đưa cho bạn con số cụ thể, vì mỗi kênh mỗi khác, tự bạn phải kiểm chứng. Tôi chỉ đang nói với bạn về tương quan: chỗ này dễ view hơn, chỗ kia nhiều tiền hơn. Chọn thị trường là chọn điểm xuất phát cho hợp sức mình, chứ không phải nhắm thẳng cái đích rồi kiệt sức giữa đường.
Nhưng tôi biết, có một nhóm người đọc tới đây vẫn thấy nghẹn: ngay cả cái ao dễ nhất bằng tiếng nước ngoài cũng làm họ ngợp. Nếu bạn ở trong đó, tôi có một đường vòng dành riêng cho bạn.
Con đường cho người sợ ngoại ngữ: làm thị trường Việt trước rồi “nhân bản” ra nước ngoài
Có một nhóm người tôi gặp hoài, và có lẽ bạn đang ở trong đó. Bạn thích cái nghề này, bạn muốn làm view ngoại, nhưng cứ nghĩ tới chuyện dịch, chuyện giọng đọc tiếng nước ngoài là bạn ngợp. Hoặc tệ hơn: bạn đã lao thẳng ra thị trường ngoại, cày mấy tháng trời, mà kênh vẫn im lìm như chưa từng tồn tại. Nản. Tôi hiểu cái nản đó, vì tôi từng nhìn thấy nó trong mắt rất nhiều người ngồi trước mặt mình.
Vậy thì đi đường vòng. Làm kênh thị trường Việt trước đã.
Nghe ngược đời — muốn view ngoại lại đi làm view Việt. Nhưng bạn nghĩ kỹ mà xem: tiếng mẹ đẻ là thứ bạn thạo nhất. Bạn viết kịch bản nhanh hơn, bạn cảm được ngay cái gì hay cái gì dở, không phải chờ công cụ dịch rồi phấp phỏng không biết nó có tự nhiên không. Làm tiếng Việt, bạn lên view nhanh hơn, và quan trọng nhất: bạn cầm được kinh nghiệm thật trong tay. Bạn bắt đầu hiểu vì sao một video sống, một video chết.
Cái bạn đúc ra được ở đây gọi là công thức bài thắng. Tiêu đề mở kiểu gì, ảnh đại diện ra sao thì có người bấm, ba giây đầu giữ chân người xem thế nào. Bạn ghi lại từng cái. Rồi lấy nguyên công thức đó, công thức nội dung theo ngách sang phiên bản nước ngoài. Thị trường Việt là sân tập — rẻ, nhanh, sai cũng chẳng sao. Thị trường ngoại mới là sân đấu.
Nhưng có một điều tôi phải dặn bạn thật kỹ, vì nó chạm đúng nỗi sợ lớn nhất: kênh bị tắt kiếm tiền. Làm thị trường Việt, tránh xa ba thứ — game show, người nổi tiếng, và chính trị. Ba thứ đó có view thật đấy, nhưng cũng dễ dính bản quyền, dễ ăn gậy, dễ bay kênh chỉ sau một đêm. Đổ cả tháng công sức rồi mất trắng vì mấy thứ này thì đau lắm. Sân tập là để luyện công thức, không phải để đánh cược. Chọn chủ đề sạch, làm cho chắc tay — rồi mới mang ra biển lớn.
Đường vòng hay đường thẳng, view trước hay tiền trước — chọn ngả nào cũng được. Nhưng có một luật chung mà không ngả nào thoát: chọn xong rồi thì phải ở lại.
Chọn xong thì ở lại: đào sâu MỘT ao, đừng nhảy lung tung
Tôi kể bạn nghe chuyện thật của tôi. Ngót mười năm gắn với YouTube, bảy năm đứng lớp, và bạn biết thứ giữ tôi trụ lại không? Không phải tôi giỏi hơn ai. Tôi lì hơn. Ba, bốn năm ròng tôi làm đúng một ngách, một key (từ khóa lõi của kênh). Sáng mở máy lên vẫn tệp khán giả ấy, vẫn kiểu nội dung ấy, đều tay như người thợ ngày nào cũng mài đúng một lưỡi dao.
Nghe chán chết đúng không? Tôi cũng chán. Có giai đoạn tôi ngứa ngáy kinh khủng: ngách bên cạnh đang lên, người ta làm kiểu khác ra view ầm ầm, tôi nhảy theo. Và tôi trả giá. Mỗi lần đổi hướng là một lần thuật toán “quên” mất tôi là ai, phải dò lại từ đầu xem nên đẩy kênh cho ai xem. Khán giả cũ ngơ ngác. Khán giả mới chưa kịp tin. Tôi tự tay đạp đổ cái nền mình vừa xây bằng mồ hôi mấy tháng trời.
Bài học xương máu: chọn ao hợp thế mạnh — hợp thứ mình thật sự hiểu, làm được đều tay — rồi ở lại đó đào cho sâu. Đừng mỗi tháng một kiểu. Kiên trì một hướng mới cho thuật toán đủ thời gian hiểu bạn, cho khán giả đủ số lần gặp để nhớ mặt bạn giữa hàng triệu kênh.
Nên tôi nói thẳng, mong bạn giữ lấy: rất nhiều khi bạn không thua vì chọn sai ao. Bạn thua vì chưa ở lại đủ lâu. Ao nào cũng cần thời gian để con cá lớn lên. Đào ba tháng chưa thấy nước thì khoan lấp đi tìm chỗ mới — biết đâu chỉ còn một nhát cuốc nữa là chạm mạch.
Nói thì dễ. Làm mới khó. Nên tôi gói tất cả những gì vừa kể thành mấy câu hỏi để bạn không đóng máy rồi để mọi thứ nằm y chỗ cũ.
Bắt đầu hôm nay: bốn câu tự hỏi để tìm cái ao của riêng bạn
Đọc tới đây, bạn có thể gật gù một cái rồi đóng máy, và sáng mai mọi thứ vẫn nằm y chỗ cũ. Tôi từng như vậy nhiều năm. Nên tôi gói cả bài này thành bốn câu hỏi. Lấy tờ giấy ra, viết tay, trả lời cho riêng mình thôi.
Một: mình hợp ngôn ngữ hay chủ đề nào nhất? Là thứ bạn làm đều tay, tuần thứ ba vẫn chưa thấy chán.
Hai: cái ao đó đông hay vắng đối thủ? Vắng thì mừng. Đừng nghe cái giọng trong đầu bảo “chưa ai làm chắc là dở”. Ao vắng chính là ao dành cho bạn.
Ba: bạn đi đường nào — “view trước, tiền sau” (chọn ao dễ lên view để lấy đà, rồi bơi dần sang ao trả tiền cao), hay “nhân bản từ Việt” (làm thị trường Việt cho quen tay, đúc thành công thức, rồi bê sang bản nước ngoài)?
Bốn: bạn bám một hướng bao lâu trước khi cho phép mình phán xét nó? Ghi hẳn con số. Ba tháng, sáu tháng. Rồi giữ đúng lời với chính mình.
Điều tôi muốn bạn mang theo: nhiều khi bạn không thua vì kém, bạn chỉ đang đứng nhầm ao. Đổi ao, cả cuộc chơi đổi theo.
Và tôi nói thẳng lần nữa: không cái ao nào bảo đảm ra tiền hay ra view. Đây là hướng đi bền, không phải lời hứa làm giàu. Kết quả tùy sức bền và tay nghề bạn luyện mỗi ngày.
Nếu bạn muốn có bài bản để tự đào cái ao đầu tiên thay vì mò một mình, thử thách 7 Ngày Tìm ngách trên ymm.vn là chỗ bắt đầu. Muốn đào sâu hơn, tôi để sẵn hai bài: thời điểm vàng bắt đầu kênh view ngoại và vì sao kênh bị tắt kiếm tiền vì nội dung không trung thực.
Giờ tới lượt bạn trả lời tôi: bạn định đào ao ở đâu?
Câu hỏi thường gặp
Kênh YouTube view ngoại có bắt buộc phải làm tiếng Anh không? Không. “Ngoại” chỉ có nghĩa là khán giả ngoài Việt Nam, không đồng nghĩa với tiếng Anh hay thị trường Mỹ. Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hàn, Nhật, Đức, Ả Rập đều là những cái ao có khán giả thật mà rất ít kênh Việt để mắt tới.
Không biết ngoại ngữ thì làm kênh view ngoại kiểu gì? Kênh faceless (không lộ mặt) cộng công cụ dịch và giọng đọc AI làm rào cản ngôn ngữ nhẹ đi nhiều — bạn không cần nói được thứ tiếng đó. Nhưng phải tự kiểm bản dịch và giọng đọc cho tự nhiên, vì khán giả bản xứ nghe ra ngay nếu làm ẩu. Nếu vẫn ngợp, hãy làm thị trường Việt trước để đúc công thức, rồi nhân bản sang bản nước ngoài.
Người mới nên chọn thị trường dễ view hay thị trường nhiều tiền? Chọn ao dễ có view trước để lấy đà và đúc công thức bài thắng, khi tay đã cứng mới điều hướng sang ao trả tiền cao hơn. Ao càng nhiều tiền thì cạnh tranh càng khốc liệt, người mới dễ chìm.
Bao lâu thì biết một ngách có hợp với mình hay không? Hãy tự đặt trước một con số — ba tháng, sáu tháng — rồi giữ đúng lời với chính mình. Nhảy ngách liên tục khiến thuật toán “quên” mất kênh bạn là ai và phải dò lại từ đầu. Nhiều khi bạn thua không phải vì chọn sai ao, mà vì chưa ở lại đủ lâu.
Bài viết bởi Ngô Văn Phúc (Phúc BANI) — sinh năm 1996 tại Bắc Giang, khoảng 10 năm gắn bó với YouTube và 7 năm đào tạo. Chuyên kênh view ngoại faceless (không lộ mặt), tác giả sách “28 ngày xây kênh YouTube view ngoại kiếm tiền”, sáng lập hệ sinh thái BANIDAY. Website: phuc.vn — kênh: youtube.com/@phucbanii — học tại hoc.phuc.vn.
Đọc thêm trên phuc.vn: công thức tiêu đề và thumbnail · vì sao kênh bị tắt kiếm tiền vì nội dung không trung thực · chọn ngách nhỏ để có cơ hội lớn
Hành trình của Phúc từng được Thanh Niên, Dân Việt, VTV và Báo Đầu Tư giới thiệu.
